Alice Miller, Uitgeverij Unieboek BV, Houten/Antwerpen, 2008.

Mijn woord vooraf

Op een bepaald moment in mijn leven wilde ik niet alleen mijn eigen lijden begrijpen, maar ook het lijden van mijn kinderen, van onze kinderen. We zijn een familie waar we allemaal, en in het bijzonder onze kinderen, de wonden en de littekens dragen van onopgeloste pijn en trauma. En we mogen nog zo goed trachten onze kinderen te beschermen, ze worden uiteindelijk gekwetst en op de weg van het leven zullen wij hen kwetsen.

Als volwassenen en als ouders loochenen we vaak het lijden in onze kindertijd. Het loochenen van onze echte en krachtige emoties heeft consequenties voor het lichaam. Wanneer we die emoties onderdrukken worden we ziek, of we laten onze kinderen de rekening betalen door hen te gebruiken als projectievlak voor onze onderdrukte emoties.

Ik wil deze wetmatigheid doorbreken, ons bevrijden van deze symptomen en dit boek gebruiken om een uitweg te zoeken uit deze vicieuze cirkel van ons zelfbedrog, die soms generaties lang kan doorgaan.

In dit artikel wil ik een aantal citaten uit het boek van Alice Miller overnemen, ze zetten ons aan tot nadenken en tot het voelen wat er met ons lichaam, en dat van onze kinderen, aan de hand is.

Inleiding – Lichaam en Moraal

“De taal van het lichaam is de authentieke expressie van ons ware zelf en van de kracht van onze vitaliteit.”

“Wat is de consequentie van de verloochening van onze echte en krachtige emoties?”

“Liefde is niet altijd liefde, maar een ziekmakende en belaste binding die uit angst en plichtsbesef bestaat. De prijs voor die binding wordt in de eerste plaats betaald door de eigen kinderen die opgroeien in een leugen, met een beschadigde gezondheid als gevolg.”

“Echte gevoelens laten zich niet binden.”

“Pas toen ik de zo lang opgesloten emoties mocht toelaten en kon voelen, kwam ik steeds vaker los van mijn verleden. Gevoelens kan je niet manipuleren.”

“Je kan geen liefde afdwingen waar die niet bestaat.”

“Liefde voor het kind dat we ooit waren.”

“We hebben een begeleider nodig (Wetende Getuige) om zelf het kind in ons bij te staan.”

“Vergiffenis prediken als weg tot genezing is een valstrik.”

“Opvoeding moet het kind zijn waardigheid en respect voor zijn mens-zijn laten behouden. Opvoeding kan geen mishandeling zijn.”

“Het lichaam is de bewaker van onze waarheid.”

“Als ik huilde kreeg ik klappen, op mijn vragen volgden antwoorden vol leugens en het uiten van gevoelens en gedachten was verboden.”

“Het lichaam houdt zich aan de feiten. Ons lichaam beschikt over een volledige herinnering. En het heeft absoluut de waarheid nodig.”

Zeggen en Verhullen

“Onderschat niet de angst van een kind voor de aanhoudende bedreiging van zijn bestaan.”

“De ouders oefenen een totale controle uit, elke voorproef van vrijheid wordt in de kiem gesmoord…Een gevangenis.”

“Wantrouwen uit de kindertijd.”

“Gehoorzaamheid aan een gebod kan nooit Liefde opleveren.”

“Berispingen brengen angsten tot leven.”

“Wachten op een teken van liefde, de eenzaamheid van het kind.”

“Het verloochenen van de gevoelens en als resultaat het tegenovergestelde uitdrukken; de gevangenis van de verloochening.”

De Moraal tegenover het Lichaam, dat weet!

“Dictaat van de moraal, vasthouden aan dwangmatigheden en vluchten voor de waarheid.”

“Ik mis een gevoel van barmhartigheid, omdat ik geleerd heb mijn echte, natuurlijke gevoelens te onderdrukken.”

“Vernederingen ongedaan maken met macht.”

“Vertrouwen, respect en liefde voor zichzelf.”

“Volwassenen die nooit geprobeerd hebben hun gevoelens op te helderen.”

“Het kind dat nooit werd liefgehad, nooit werd aangehoord, nooit aandacht kreeg.”

“Die liefde was niets anders dan mijn verlangen om liefgehad te worden.”

“Gehoorzamen aan een fantoom uit naam van opvoeding, moraal of godsdienst dwingt ons onze natuurlijke behoeften te negeren.”

“Ik ben mijn ouders geen dankbaarheid verschuldigd voor mijn bestaan, want ze hebben helemaal niet gewild dat ik bestond.”

“Zodra ik mij bevrijd uit zo’n slaafse afhankelijkheid, voel ik geen haat meer.”

“Er is een onbarmhartige wetmatigheid:

• Oude wonden kunnen pas helen wanneer het voormalige slachtoffer besluit tot verandering, zichzelf wil respecteren en zodoende de verwachtingen van het kind kan opgeven,
• Ouders kunnen alleen zichzelf veranderen als zij dat willen, niet door inzicht en vergiffenis van hun kinderen,
• Zolang de uit kwetsuren voortgekomen pijn geloochend wordt, zal iemand de prijs daarvoor moeten betalen met de gezondheid, het voormalige slachtoffer of diens kinderen.”

“Mag ik het zeggen? Het lichaam is een levend wezen met een volledige herinnering aan wat ermee gebeurd is.”

“Ik begin met mezelf toestemming te geven bij mijn ware gevoelens te blijven. Als dat me lukt voel ik me beter, meer levend, en is de depressie weg.”

“Liever een moord plegen dan de waarheid voelen. De behoefte aan almacht van het ooit machteloze, on-gerespecteerde kind.”

“De drug, het bedrog van het lichaam. Woede, boosheid, pijn en angst onderdrukken. Oriëntatie vinden in de gevoelens in plaats van deze te vrezen.”

“Het laatste restje leven heette werk, en werk betekende zelfbeheersing. Bij elke opdracht vrat de angst dat ik alles niet meer aankan aan mijn ingewanden.”

“Gebrek aan bewustzijn, verloren gegane contact met de eigenlijke levensbron van de mens.”

“We mogen opmerken:

• Hoe meer de dochter zich tot die vergiffenis dwong, des te dieper zakte ze weg in depressies,
• Beschermd tegen herhaling worden we alleen door het toelaten van onze waarheid, de volle waarheid in al haar aspecten. De innerlijke muur van afweer afbreken.
• We mogen de negatieve emoties aanvaarden, omzetten in zinvolle gevoelens. Wanneer ze verbannen worden, nestelen ze zich in het lichaam.”

“We moeten de persoon voor wie de boosheid bestemd is, niet ontzien.”

Anorexia – Het verlangen naar echte communicatie

“Schuldgevoelens, hoe ongelukkig je je ouders maakt.”

“Ik moet mijn ouders liefhebben en eren, vergeven, begrijpen, vergeten. Ik mag mijn noodsituatie niet laten doorschemeren.”

“Ik reduceer mezelf tot een masker en weet helemaal niet meer wie ik ben. Mijn ware gevoelens? Mijn lichaam?”

“Voedende communicatie: ook voor anderen moet het leven geleefd worden, waarom al deze verwachtingen?”

“Verdraaiingen van de feiten, beschuldigingen; de schuld van jou handelen bij de ander (het kind) leggen!”

“De oorsprong van haar ziekte was het nooit vervulde verlangen naar echt contact met de ouders en haar partner.”

“Moeder en vader willen zich niet laten helpen, ze lijken alleen macht nodig te hebben.”

“Ik wil de werkelijkheid niet meer uit de weg gaan, niet afgesneden zijn van mijn gevoelens.”

“Ik weet dat er iemand achter me staat.”

“Ik voelde me alsof mijn ziel vermoord was.”

“Elk kind probeert op een of andere manier zijn moeder te bereiken. De weigering van de moeder is de oorzaak van alle hulpeloosheid.”

“Onbeperkte macht over het geweten van haar kind.”

“Om die ziekte te begrijpen moeten we goed weten waarom zo iemand als kind heeft geleden en hoe hij/zij psychisch door zijn ouders gekweld is toen ze hun kind de belangrijkste emotionele voeding onthielden.”

“Tot onderdrukte emoties behoort vooral de angst.”

“Zoek naar de mensen die je nodig hebt in dit deel van je leven.”

Nawoord (samenvatting)

“Het slaan van kinderen is altijd een mishandeling…

• …Dat later door de volwassene op andere mensen of zelfs hele volkeren wordt gericht,
• …of tegen zichzelf wordt gericht.”

“De gedachte dat men zijn ouders tot het einde moet eerbiedigen berust op 2 pijlers: (1) de (destructieve) binding en (2) de moraal.”

“Iedereen die als kind is geslagen, is gevoelig voor angst, en iedereen die als kind geen liefde heeft ontvangen, verlangt daarnaar, soms een leven lang.”

“Het lichaam heeft behoefte aan (1) waarheid, (2) trouw aan zichzelf, (3) eigen waarnemingen, gevoelens en inzichten.”

“Een liefde die eerlijkheid uitsluit, kan ik geen liefde noemen.

• De liefde van het mishandelde kind is geen liefde maar een belaste binding.
• De prijs van die binding wordt betaald door de eigen kinderen en de beschadigde gezondheid.
• Het falen van de traditionele moraal.
• Een empathische getuige kan helpen de angst te begrijpen en opheffen.”

“De eis van eerlijkheid:

• Vergiffenis bewerkt niet de genezing,
• Een gebod kan geen liefde wekken.”

“Het lichaam komt in verzet als men de integriteit, bewustzijn en trouw aan zichzelf verloochent.”